Bebek Yeterince Süt Alıyor mu? Anne Sütü Yetiyor mu, Nasıl Anlaşılır?

"Bebeğim yeterince süt alıyor mu?" yeni anne ve babaların en sık sorduğu sorulardan biridir. İyi haber şu: kendiniz kontrol edebileceğiniz birkaç net işaret var. Bu rehberde Sağlık Bakanlığı ve Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü (HSGM) yayınları temel alındı; Türk kaynaklarında bulunmayan günlere göre bez sayısı ve mama ile beslenen bebek bölümü için İngiltere'nin ulusal sağlık hizmeti NHS kullanıldı. Her sayının yanında hangi kaynaktan geldiği yazıyor.

Aşağıdakiler genel bilgidir. Bebeğinizin durumunu en iyi bilen kişi, kayıtlı olduğunuz Aile Sağlığı Merkezi'ndeki aile hekiminizdir.

Islak ve kirli bezler: günde kaç bez?

Emzirme Danışmanlığı El Kitabı'na göre yeterli süt alan bebek 24 saatte genellikle en az 6-8 kez açık renkli idrar yapar; yeterli süt alamayan bebek ise günde 6 kezden az, çoğunlukla 4'ten az idrar yapar. Kitaba göre bebek 4 haftadan büyükse idrarı ayrıca koyu sarı ve belirgin kokulu olabilir. HSGM'nin emzirme broşürü de günde 6-8 kez idrarı, sütün yeterli olduğunun göstergelerinden biri olarak yazar.

Günlere göre bez sayısı için Türk kaynaklarında bir tablo bulamadık. NHS şunu söylüyor:

Bu tablo emzirilen bebekler için NHS'in anne sütü sayfasından alındı. Bebeğiniz bu düzenden farklıysa bir yargıya varmadan önce aile hekiminize söylemeniz yeterlidir.

Kilo alımı: en güvenilir bulgu

Emzirme Danışmanlığı El Kitabı, yeterli süt alıp almadığını anlamak için bebeğin tartısını kontrol etmeyi "en güvenilir bulgu" olarak anlatır. Kitaba göre ilk 6 ay boyunca bebek ayda en az 500 g ya da haftada 125 g almalıdır; her ay bir kilo alması gerekmez. Aynı kitap, iki hafta sonunda bebeğin tartısının doğum tartısından az olmasını da yetersiz tartı alımının güvenilir belirtilerinden biri sayar.

Kaynaklar alt sınır konusunda biraz farklı sayılar veriyor: HSGM'nin emzirme broşürü ilk 6 ay boyunca ayda en az 500 g, Başarılı Emzirme kitapçığı ise haftada 150-200 g artışı yeterli süt göstergesi olarak yazıyor. NHS, ilk 2 haftada bebeklerin doğum kilosunun bir kısmını kaybetmesinin normal olduğunu ve bebek iyi besleniyorsa 2 haftadan sonra kilosunun düzenli artmaya başlaması gerektiğini söylüyor.

Bebeğinizin kilosu aile hekiminizin izlemlerinde tartılıp büyüme eğrisine işaretlenir; izlem zamanları için bebek kontrolleri rehberine, kilo takibi için kilo takibi sayfasına bakabilirsiniz.

Beslenme sırasında ve sonrasında bebek nasıl görünür?

• Emme sırasında yanakları yuvarlak ve dolgun kalır (NHS); sütü yutuşu duyulabilir ya da görülebilir (HSGM'nin emzirme broşürü, etkili emmenin sonuçları arasında sayar).
• Beslenme sırasında sakin ve rahattır, işi bitince memeyi kendiliğinden bırakır (NHS; HSGM broşürü de "bebek memeyi kendisi bırakır" der).
• Çoğu beslenmeden sonra memnun ve doymuş görünür (NHS).
• Emzirmeden sonra göğsünüz yumuşar (NHS ve HSGM) ve meme ucunuzun şekli değişmez; yani yassılaşmaz, sıkışmış ya da beyazlaşmış görünmez (NHS).
• Bebek emdikten sonra doymuş görünmüyorsa Başarılı Emzirme kitapçığı bunun memeyi kavramada bir sorun olduğu anlamına geldiğini yazar ve bilgili bir sağlık görevlisine başvurulmasını söyler.

Sağlık Bakanlığı ve UNICEF'in Başarılı Emzirme kitapçığına göre bebek her istediğinde emzirilmelidir. Kitap, ilk haftalarda emzirme aralıklarının bir-iki saat gibi çok kısa olabildiğini, birçok yenidoğanın gece ve gündüz 1-3 saat aralıklarla emmek istediğini ve her emzirmeden sonra memede yapılan süt biraz arttığı için aralıkların zamanla uzadığını yazar. Bazı yenidoğanlar çok uyur; kitaba göre böyle bir bebek ilk günlerde 3-4 saat sonunda uyanmamışsa yavaşça kucağa alınarak memeye verilmelidir.

Beslenme sıklığı hakkında daha fazlası için yenidoğan beslenme sıklığı rehberine bakın.

Güvenilir belirtiler ve "olası" belirtiler

Emzirme Danışmanlığı El Kitabı, bebeğin yeterli süt alamadığını gösteren belirtileri iki gruba ayırır. Güvenilir olanlar: ayda 500 g'dan az tartı alımı (ya da iki hafta sonunda tartının doğum tartısından az olması) ve günde 6'dan az, konsantre, sarı ve keskin kokulu idrar. Olası olanlar: emzirmeden sonra bebeğin tatmin olmaması, sık ağlama, çok sık ya da çok uzun süre emme, emmeyi reddetme, sert, kuru ya da yeşil dışkı ve az sayıda küçük dışkı.

Yani bir bebeğin sık ağlaması ya da sık emmek istemesi tek başına sütün yetmediği anlamına gelmez. Başarılı Emzirme kitapçığı, anneler böyle durumlarda çoğu kez bilgili bir kişiye danışmadan ek mama vermeye başladığı için emzirmeden uzaklaşıldığını belirtir. Önce tartıya ve idrara bakın, endişeniz sürerse bir sağlık görevlisine danışın.

Mama ile beslenen bebek yeterince alıyor mu?

NHS'e göre mama alan bebeklerde de aynı işaretlere bakılır: bebeğin kilo alımı ve ıslak ile kirli bez sayısı yeterince mama alıp almadığını gösterir. NHS günde yaklaşık 6 ıslak bez, açık renkli ya da soluk sarı idrar ve her gün en az bir yumuşak dışkı bekler.

Bebek doyduğunda NHS'e göre parmaklarını ve ayak parmaklarını açabilir, ağzından süt taşırabilir, emmeyi bırakabilir, başını çevirebilir ya da biberonu itebilir. Bebeğin kilosuna göre günlük miktar için mama miktarı hesaplayıcıya, bir kutu mamanın kaç gün gideceği için mama kutusu hesaplayıcıya bakabilirsiniz.

Ne zaman yardım almalısınız?

• Bebeğiniz günde 6 kezden az idrar yapıyorsa (Emzirme Danışmanlığı El Kitabı).
• Bebeğin tartı artışı ayda 500 g'dan azsa ya da iki hafta sonunda tartısı doğum tartısından azsa (Emzirme Danışmanlığı El Kitabı).
• Bebek emdikten sonra doymuş görünmüyorsa ya da emzirme boyunca meme ucunuz sürekli ağrıyorsa; Başarılı Emzirme kitapçığı bu durumlarda bilgili bir sağlık görevlisine başvurulmasını söyler.
• Doğumdan sonraki ilk hafta içinde ateş, iyi emmeme, kusma, ishal, sarılık ya da uykuya meyil olursa hemen doktora başvurun; Bakanlığın Bebek, Çocuk, Ergen İzlem Protokolü yenidoğan izleminde anneye bu durumların söylenmesini ister.
• NHS, bebeğin yeterince süt almadığından endişe ediyorsanız ebeye, sağlık ziyaretçisine ya da emzirme uzmanına olabildiğince erken ulaşmanızı söyler.

HSGM'nin emzirme broşürüne göre emzirmeyle ilgili her türlü soru ve sorun için yakınınızdaki bir sağlık kuruluşuna başvurabilir, ücretsiz danışmanlık alabilirsiniz.

Sık sorulan sorular