17. Hafta Hamilelik

Bir bakışta: 17. hafta

Bu hafta bebeğiniz için yağ depolarının oluşmaya başladığı dönemin başlangıcıdır — hâlâ şeffaf olan cildin altında önemli bir kahverengi yağ dokusu birikmeye başlar. İskelet yumuşak kıkırdaktan gerçek kemiğe doğru sertleşmeye devam eder; göbek kordonu aranızdaki artan kan ve besin hacmini taşıyabilmek için kalınlaşır ve güçlenir. Ayrıca, özellikle ilk hamileliğiniz değilse, ilk hafif kıpırtıları fark etmeye başlayabilirsiniz.

Bebeğinizin bu haftaki gelişimi

17. haftada fetal gelişim, ileride tanışacağınız o yuvarlak, dolgun yüzlü bebeğe doğru bir adım atar. Şimdiye kadar bebeğiniz oldukça zayıf görünüyordu; bu hafta vücut yağı birikmeye başlar.

• Kahverengi yağ oluşumu. Kürek kemikleri, böbrekler ve omurga çevresinde "kahverengi adipoz doku" adı verilen özel bir yağ depolanmaya başlar. Bu doku doğumdan sonra bebeğin vücut ısısını düzenlemesine yardımcı olur.
• İskelet sertleşmesi. Yumuşak kıkırdak gerçek kemiğe dönüşmeye devam eder; özellikle kol ve bacaklardaki uzun kemiklerde belirgindir.
• Ter bezleri oluşuyor. Avuç içi, ayak tabanı ve diğer bölgelerde mikroskobik ter bezleri gelişiyor; ancak doğuma kadar işlev kazanmazlar.
• Kalp olgunlaşıyor. Kalp artık beyin tarafından düzenleniyor (kendiliğinden atmıyor) ve günde vücut ağırlığının her kilogramı için yaklaşık 100 ml kan pompalıyor.
• Denge duyusu gelişiyor. İç kulağın vestibüler sistemi işlev kazanmaya başlıyor. Bebeğiniz rahim içinde yönelimini hissetmeye başlıyor.
• Refleksler. Bebeğiniz emebilir, yutabilir, göz kırpabilir ve kavrayabilir — tümü önümüzdeki aylarda olgunlaşacak kritik refleksler.
• Göbek kordonu. Kalınlaşıyor ve güçleniyor; artan kan hacmini taşımak üzere tasarlanmıştır.

Vücudunuz ve bu haftaki belirtileriniz

17. haftada rahminiz göbek deliğinizin yaklaşık 4 cm altına kadar yükselmiştir. Kıyafetlerinizin neredeyse haftalık olarak farklı oturduğunu fark edebilirsiniz. Bu haftanın yaygın belirtileri:

• İlk "kıpırtılar". Özellikle ikinci ve sonraki hamileliklerde bazı kadınlar bu hafta ilk net hareketleri hisseder. Gaz, patlamış mısır ya da küçük bir balığın yüzmesi gibi gelebilir.
• Hafif baş dönmesi. Damar genişlemesi ve hızla genişleyen dolaşım sistemi, özellikle hızlı ayağa kalkıldığında tansiyonu düşürebilir.
• Artan iştah. Birçok kadın açlığı belirgin biçimde daha keskin hisseder. Yavaş salınımlı, besin yoğunluğu yüksek besinleri tercih edin.
• Mide yanması. Progesteron, mide ile yemek borusu arasındaki kapakçığı gevşetir.
• Canlı rüyalar. Hormonal değişiklikler ve parçalanmış uyku alışılmadık derecede canlı hamilelik rüyalarına yol açar.
• Cilt gerilmesi ve kaşıntı. Karın ve göğüslerdeki cilt gerildikçe gergin veya kaşıntılı hissedilebilir.
• Pelvik ve kalça ağrıları. Relaksin hormonu doğuma hazırlık için pelvik bağları gevşetir, ancak şimdi rahatsızlık yaratabilir.
• Güçlü nabız ve sıcaklık hissi. Artan kan hacmi nedeniyle birçok kadın daha sıcak hisseder ve özellikle yatarken nabzını daha güçlü algılar.

Beslenme: bu hafta ne yemeli, neden kaçınmalı

17. haftadaki beslenme öncelikleriniz 16. haftadan büyük ölçüde değişmez — ikinci üç ayda günde yaklaşık 340 ekstra kalori; demir, kalsiyum, protein, omega-3 DHA ve prenatal vitamin alımına devam.

• Demir içeren besinler. Günde 27 mg hedefleyin. Yağsız kırmızı et, mercimek, nohut, demir takviyeli tahıllar, koyu yeşil yapraklı sebzeler. Türkiye'de demir eksikliği hamilelerde yaygındır; aile hekiminiz takviye önerebilir.
• Kalsiyum. Günde 1000 mg, sertleşen bebek iskeleti için — süt, yoğurt, ayran, kalsiyumla zenginleştirilmiş bitki sütleri, brokoli, badem, tofu.
• Sağlıklı yağlar. Şu an gerçekleşen kahverengi yağ gelişimi için önemli. Avokado, fındık, ceviz, çekirdek, zeytinyağı ve cıva oranı düşük yağlı balıkları (somon, sardalye) ekleyin.
• Protein. Günde 75-100 g; yumurta, balık, tavuk, baklagiller ve süt ürünleri.
• Sıvı alımı. Günde 8-10 bardak su; su kaybı baş dönmesi ve kabızlığı kötüleştirir.

Kaçınmaya devam edin: çiğ balık, az pişmiş et veya yumurta, pastörize edilmemiş peynir ve meyve suyu, iyice ısıtılmamış şarküteri ürünleri, cıva oranı yüksek balıklar, alkol, sigara ve günde 200 mg'dan fazla kafein (yaklaşık 350 ml bir bardak filtre kahve).

Hareket ve egzersiz

ACOG'un önerdiği haftada 150 dakika orta yoğunluktaki aerobik aktiviteye devam edin. 17. haftada değişen ağırlık merkezinize göre rutininizi uyarlamak isteyebilirsiniz.

Bu hafta önerilenler:

• Yürüyüş — hâlâ altın standart
• Hamile yogası (yan yatış pozlarına ağırlık verin, derin bükülmelerden kaçının)
• Yüzme ve su aerobiği — karın büyüdükçe suyun kaldırma kuvveti çok rahatlatıcıdır
• Prenatal eğitimli bir eğitmenle Pilates
• Günlük Kegel egzersizleri
• Hafif kuvvet antrenmanı (sırt üstü uzanmaktan kaçının)

Bu hafta kaçınılacaklar: düşme riski yüksek egzersizler, temas sporları, sıcak yoga veya sıcak Pilates, derin karın çalışmaları, dalış ve aşırı sıcakta egzersiz.

Ruh sağlığı ve duygusal denge

17. haftada birçok anne adayı bebekli yaşam üzerine daha somut düşünmeye başlar — nasıl bir ebeveyn olmak istediği, çocuk bakımı düzeni, ilişkilerin nasıl değişeceği ve kimliğinin nasıl dönüştüğü. Bunların bir kısmı heyecan vericidir, bir kısmı ezici hissedebilir. Her iki tepki de normaldir.

Uyku kalitesi, hamilelikte sıklıkla küçümsenen ruh sağlığı kaldıraçlarından biridir. 17. haftada sık idrara çıkma, canlı rüyalar, kalça rahatsızlığı ve kafanızda dönen düşünceler gecelerinizi parçalayabilir. Tutarlı bir uyku öncesi rutin oluşturmak, yan yatışa geçmek ve yatmadan bir saat önce ekranları sınırlamak daha iyi dinlenmeyi destekler. Uyku sorunlarınız sürerse aile hekiminize veya kadın doğum uzmanınıza danışın.

Türkiye'de aile büyüklerinin (anneanne, babaanne) rolü hamilelik sürecinde önemli bir destektir; bu desteği kabul etmek ya da sınırlarını çizmek tamamen sizin tercihinizdir. Eşler bu aşamada ne yapacağını çoğu zaman bilmez. Somut talepler işe yarar: "Bir sonraki doğum öncesi kontrole benimle gel", "Bu akşam bulaşıkları sen yap", "On dakika boyunca bu kaygımı benimle konuş" gibi. Antenatal mood ve kaygı bozuklukları gebelerin önemli bir kısmını etkiler; semptomlar iki haftadan uzun sürerse yardım isteyin.

Yaygın endişeler ve doktora ne zaman başvurmalı

17. haftada aşağıdaki belirtilerden herhangi birini yaşarsanız hemen doktorunuzla iletişime geçin:

• Vajinal kanama (herhangi bir miktarda)
• Vajinadan sıvı sızması veya boşalması
• Şiddetli karın ağrısı veya ritmik kramplar
• 38°C üzerinde ateş
• Bulanık görme veya şişme eşliğinde şiddetli ve sürekli baş ağrısı
• İdrar yaparken yanma veya bel/böbrek bölgesi ağrısı (idrar yolu veya böbrek enfeksiyonu olabilir)
• Sürekli kusma
• El, yüz veya ayaklarda ani belirgin şişme
• Bayılma veya bayılacak gibi olma

Bu hafta yapılacak testler ve randevular

17. hafta genellikle iki büyük test arasında kalır. Üçlü veya dörtlü tarama testi 15-20. haftalar arasında uygulanır. Bir sonraki büyük görüntüleme dönüm noktası olan ayrıntılı II. düzey ultrason genellikle 18-22. haftalar arasında yapılır; randevunuzun alındığından emin olun. Bu ay kısa bir aylık doğum öncesi kontrol olabilir; bu sırada doktorunuz:

• Tansiyonunuzu ölçer
• Kilonuzu ve fundus yüksekliğini kontrol eder
• İdrarda protein ve glikoz bakar
• Doppler ile bebeğin kalp atışını dinler
• Belirtilerinizi gözden geçirir ve sorularınızı yanıtlar

Diyabet, hipertansiyon veya otoimmün hastalık gibi mevcut bir durumunuz varsa bu ay ek kontroller veya uzman takipleri planlanabilir. Tüm randevularınızı e-Nabız üzerinden de takip edebilirsiniz.

17. hafta için pratik öneriler

• Ayağa yavaş kalkın. Bu hafta baş dönmesi yaygındır — dolaşımınıza biraz zaman tanıyın.
• Hareketleri (gayri resmi olarak) takip edin. Kıpırtıları ne zaman hissettiğinizi not edin. Gerçek tekme sayımı 28. hafta civarında başlar; ancak bebeğinizin ritmini şimdiden tanımak farkındalık kazandırır.
• Destekleyici bir gece sutyenine geçin. Hassas ve ağırlaşmış göğüsler hafif destekle daha rahat uyur.
• II. düzey ultrason randevunuzu doğrulayın. Birçok klinik haftalar öncesinden doludur — gerektiğinde şimdi arayın.
• Eşinizle bebek ismi sohbetine başlayın. Karar verme baskısı yok ama liste hazırlamak bu aşamada keyiflidir.

Sonraki haftalar için hazırlık

Önümüzdeki 3-5 hafta ayrıntılı ultrasonu, ilk tutarlı fetal hareketleri ve birçok kadın için hamileliğin görsel yarı yolunu getirir. Şimdi doğuma hazırlık sınıflarını araştırmak (çoğu 6-8 hafta sürer ve 32-34. haftaya kadar tamamlanması ideal), doğum sırasında ağrı kesici seçenekleri hakkında okumak ve — Türkiye'de geçerli olduğu üzere — doğum izni ile süt izni (ilk altı aydan sonra günlük 1,5 saatlik yasal süt izni hakkı) ile ilgili lojistiği işverene bildirmek için iyi bir zamandır.

İsterseniz "babymoon" tatili için de rahat bir penceredir. Çoğu havayolu komplikasyonsuz tekil gebeliklerde 36. haftaya kadar uçuşa izin verir; ancak ikinci üç ay fiziksel olarak en konforlu dönemdir. Uzun yolculuk planlarınızı, özellikle Zika riski olan bölgelere ya da tıbbi altyapının sınırlı olduğu yerlere yapacaksanız, kadın doğum uzmanınızla görüşün.

17. hafta hakkında sıkça sorulan sorular