Voedselallergie bij kinderen herkennen: signalen, verschil met intolerantie en wat te doen

Wat is een voedselallergie precies?

Van een voedselallergie is sprake wanneer het immuunsysteem van uw kind een bepaald voedingsmiddel ten onrechte als schadelijk beschouwt en daarop met een heftige, IgE-gemedieerde afweerreactie reageert. Het lichaam maakt dan antistoffen aan tegen een eiwit in het voedsel, en bij een volgend contact volgt de reactie vaak binnen enkele minuten tot twee uur. Voedselallergieën komen wereldwijd voor bij ongeveer 6 tot 8% van de jonge kinderen, en veel kinderen groeien er in de loop van de peuter- en kleutertijd weer overheen, vooral bij allergie voor koemelk en ei. Het Voedingscentrum wijst erop dat de acht meest voorkomende allergenen samen bijna alle voedselallergieën verklaren: koemelk, ei, pinda's, noten, tarwe, soja, vis en schaal- en schelpdieren. Bij baby's die borstvoeding krijgen, kunnen sporen van deze allergenen via de moedermelk soms al klachten geven, al is dat minder gebruikelijk dan een reactie op vaste voeding.

Signalen: van mild tot ernstig

Milde tot matige signalen:

• Rode huid, jeuk, netelroos (galbulten)
• Jeuk of zwelling rond mond, lippen of tong
• Loopneus, niezen, tranende ogen
• Buikpijn, misselijkheid, braken of diarree
• Eczeem dat plotseling verergert na een voeding

Ernstig signaal: anafylaxie (medisch spoedgeval)

• Ademhalingsproblemen, piepende ademhaling
• Beklemd gevoel in de keel, moeite met slikken
• Plotselinge bloeddrukdaling, duizeligheid, flauwvallen
• Zwelling van gezicht, lippen of keel die snel toeneemt

Bel bij tekenen van anafylaxie onmiddellijk 112. Is er een epinefrine-autoinjector (adrenalinepen) beschikbaar, gebruik deze dan meteen en wacht niet af.

Allergie versus intolerantie: het verschil

• Voedselallergie: het immuunsysteem is betrokken; zelfs een minieme hoeveelheid kan een hevige reactie uitlokken; kan levensbedreigend zijn.
• Voedselintolerantie: het immuunsysteem speelt geen rol; meestal een spijsverteringsreactie; de klachten zijn dosisafhankelijk; niet levensbedreigend.

Een veelvoorkomend voorbeeld van intolerantie is lactose-intolerantie, waarbij het lichaam onvoldoende van het enzym lactase aanmaakt om melksuiker goed te verteren. Dit geeft vervelende buikklachten, maar is niet gevaarlijk zoals een echte koemelkallergie dat wel kan zijn.

Diagnose en aanpak

• Houd bij welk voedingsmiddel werd gegeten en op welk moment de klachten optraden; een voedingsdagboek helpt de huisarts of kinderarts enorm.
• Raadpleeg een kinderarts of kinderallergoloog voor gericht onderzoek, zoals een huidpriktest of bloedonderzoek.
• Stel nooit zelf een diagnose en schrap geen voedingsmiddelen op eigen initiatief: onnodige beperkingen kunnen leiden tot tekorten aan belangrijke voedingsstoffen, zeker bij jonge kinderen die nog volop groeien.
• Bespreek twijfels ook met de jeugdgezondheidszorg (JGZ) of het consultatiebureau; zij volgen de groei van uw kind aan de hand van de groeicurves en kunnen tijdig signaleren als een streng dieet de ontwikkeling beïnvloedt.
• Controleer na een vastgestelde diagnose consequent alle voedseletiketten op het betreffende allergeen, ook bij producten die u al jaren koopt, want recepturen veranderen.
• Informeer school, kinderdagverblijf, gastouder en andere verzorgers duidelijk en schriftelijk over de allergie en het noodplan.

Veelgestelde vragen