Flesvoeding gids: soorten, veilige bereiding en bewaren

Soorten flesvoeding

Het Voedingscentrum zegt dat het niet uitmaakt welk merk kunstvoeding je kiest, omdat in de Europese wetgeving is vastgelegd wat er in volledige zuigelingenvoeding moet zitten. Voor baby's van 0 tot 6 maanden herken je geschikte voeding aan 'zuigelingenmelk' of 'volledige zuigelingenvoeding' op de verpakking, vanaf 6 maanden aan 'opvolgmelk' of 'opvolgzuigelingenvoeding'. Het Voedingscentrum noemt daarnaast een paar varianten:

• Standaardvoeding: volgens het Voedingscentrum maakt het niet uit welk merk je kiest of hoe duur het is. Fabrikanten mogen extra stofjes toevoegen, maar volgens de Europese autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA, via het Voedingscentrum) voegen die niets toe aan de gezondheid van je kindje.
• Voeding voor hongerige baby's of baby's met krampjes: volgens het Voedingscentrum is zo'n aparte soort meestal niet nodig. Wil je toch overstappen, overleg dan eerst met het consultatiebureau.
• Hypoallergene voeding: het Voedingscentrum zegt dat bij een koemelkallergie alleen hypoallergene kunstvoeding geschikt is.
• Soja: volgens het Voedingscentrum is voeding op basis van soja de enige plantaardige optie, maar die is in Nederland nauwelijks te koop. Kunstvoeding op basis van rijsteiwit mag in Nederland niet worden verkocht.

Het Voedingscentrum waarschuwt ook: maak geen eigen flesvoeding van koemelk, geitenmelk of paardenmelk met water, want dat is geen volwaardige voeding voor baby's. Meng kunstvoeding altijd met water, niet met melk. Is jouw merk een keer op in de winkel? Volgens het Voedingscentrum kun je dan veilig overstappen op een ander merk, omdat de samenstelling per merk niet veel verschilt.

Veilige bereiding stap voor stap

Het Voedingscentrum legt uit dat baby's een minder goede weerstand hebben en sneller ziek worden van schadelijke bacteriën dan volwassenen, vooral pasgeboren baby's. Zijn stappenplan voor het klaarmaken van kunstvoeding:

• Was je handen met water en zeep en zorg voor een schone omgeving. De fles klaarmaken doe je het liefst op een andere plek dan de verschoonruimte.
• Zorg dat de fles en de speen goed schoon zijn. Spoel ze direct na het voeden om met koud water en was ze in de vaatwasser op een volledig programma of in heet sop met een flessenborstel. Laat ze ondersteboven drogen op een schone doek. Het Voedingscentrum zegt dat desinfecteren en steriliseren voor gezonde baby's niet nodig is.
• Kijk op de verpakking van de kunstvoeding voor de juiste hoeveelheid water en poeder.
• Vul het flesje met koud kraanwater. Het Voedingscentrum zegt dat je het water in Nederland niet eerst hoeft te koken en dat je liever geen warm water uit de kraan gebruikt. Het meldt er zelf bij dat op de verpakking van kunstvoeding andere adviezen kunnen staan, bijvoorbeeld dat je het water moet koken. Volg de aanwijzingen op je verpakking en vraag bij twijfel het consultatiebureau.
• Verwarm het flesje met het water: maak het niet warmer dan 30 tot 35 °C, met een flessenwarmer, in een pan met warm (niet kokend) water of in de magnetron (maximaal 600 watt, zachtjes schudden). Doe er pas daarna het poeder in.
• Meet het poeder af met het maatschepje dat bij de verpakking zit. Elk schepje moet volledig gevuld en afgestreken zijn; gebruik geen schepje met een extra 'kop'. Volgens het Voedingscentrum kan meer poeder bij regelmatig gebruik leiden tot uitdroging en overgewicht, en kan te weinig poeder of te veel water ertoe leiden dat je baby niet genoeg voedingsstoffen binnenkrijgt.
• Schud de fles rustig tot het poeder helemaal is opgelost.
• Controleer de temperatuur met een druppeltje op de binnenkant van je pols. Is het ongeveer even warm als je huid, dan is het goed.
• Laat je baby niet langer dan een half uur drinken en gooi melk die over is weg (Voedingscentrum).

Het Voedingscentrum noemt een paar situaties waarin je geen kraanwater gebruikt: bij loden waterleidingen (gebruik dan mineraalwater dat geschikt is voor babyvoeding en laat de leidingen vervangen), niet bij water uit privébronnen (daar kan te veel nitraat in zitten) en in landen waar het advies geldt geen kraanwater te drinken (kook het water dan of gebruik mineraalwater). In de eerste 3 maanden dat je woning nieuwe leidingen of kranen heeft, laat je de kraan eerst even stromen.

Hoeveel flesvoeding heeft je baby nodig?

Het Voedingscentrum zegt dat er geen regels of voedingsschema zijn voor hoe vaak baby's flesvoeding nodig hebben: geef de fles zo vaak als je baby aangeeft te willen drinken. De eerste dagen is dat volgens het Voedingscentrum ongeveer 10 tot 12 keer per dag, de eerste weken ongeveer 10 keer per 24 uur en rond 6 maanden willen de meeste baby's ongeveer 6 keer per dag een fles.

Als richtlijn noemt het Voedingscentrum ongeveer 150 ml flesvoeding per kilo lichaamsgewicht per dag. Weegt je kind 5 kilo, dan is dat ongeveer 750 ml per dag, bijvoorbeeld 10 flesjes van 75 ml. Het Voedingscentrum zegt erbij: dit is echt een richtlijn en geen wet, je kindje geeft aan hoeveel het wil drinken. Het flesje hoeft volgens het Voedingscentrum niet leeg; signalen dat je baby genoeg heeft zijn het hoofdje wegdraaien, melk uit de mondhoeken laten lopen, onrustige handjes en niet meer gretig toehappen.

De JGZ-richtlijn Voeding en eetgedrag zegt dat de groei van het kind een betere maat is dan de exacte hoeveelheid, en dat de hoeveelheid urine en ontlasting naast het gewicht een indirecte maat zijn. Op het consultatiebureau wordt bijgehouden of je kind volgens zijn of haar groeicurve groeit (Voedingscentrum). Meer over luiers en gewicht lees je in Krijgt mijn baby genoeg melk?, en hoe lang een blik meegaat bereken je met de blik flesvoeding calculator.

Bewaren van flesvoeding

• Het Voedingscentrum zegt dat je voor flesjes van tevoren altijd eerst op de verpakking van de fabrikant kijkt naar de juiste bewaarplek en bewaartijd.
• Wil je een flesje van tevoren klaarmaken en in de koelkast bewaren? Dan maak je volgens het Voedingscentrum maximaal 2 flessen klaar, sla je het verwarmen over, zet je ze meteen achterin de koelkast (4 °C) en bewaar je ze niet langer dan 8 uur.
• De JGZ-richtlijn raadt aan bereide zuigelingenvoeding liever niet langer dan een uur bij kamertemperatuur te bewaren.
• Restjes gooi je volgens het Voedingscentrum altijd weg.
• Onderweg neem je volgens het Voedingscentrum geen klaargemaakte fles mee, maar de juiste hoeveelheid melkpoeder, bijvoorbeeld in een poedertoren (niet meer dan een dag van tevoren vullen), en warm water in een thermosfles.
• Naar het kinderdagverblijf geef je klaargemaakte voeding volgens de JGZ-richtlijn liever niet mee, omdat die tijdens het vervoer niet voldoende koud blijft; bereiding ter plekke wordt geadviseerd.
• Hoe lang een geopend blik poeder houdbaar is, staat op je eigen verpakking.

Wanneer contact opnemen?

Twijfel je of je baby voldoende drinkt? Het Voedingscentrum zegt: neem dan contact op met het consultatiebureau. Dat geldt ook als je denkt dat je baby een andere voeding nodig heeft en wilt overstappen. Heeft je baby een koemelkallergie, dan zijn volgens het Voedingscentrum alleen hypoallergene kunstvoedingen geschikt.

Thuisarts.nl (NHG) noemt als tekenen van uitdroging onder andere erg veel dorst en 12 uur of langer geen natte luier. Is je baby jonger dan 3 maanden en denk je dat die uitdroogt, of heeft die koorts (38 graden of hoger)? Bel dan direct de huisarts of de huisartsenpost. Geef bij uitdroging dezelfde flesvoeding als normaal en doe geen extra water in de flesvoeding (Thuisarts.nl).

Veelgestelde vragen